Αισιοδοξία και επιφυλακτικότητα

Του Ηλία Σιακαντάρη

Μετά την «ευχάριστη έκπληξη», αναζητείς την προέλευσή της. Υπάρχουν δύο αναγνώσεις για τη ραγδαία βελτίωση της αντίληψης των αγορών για τις ελληνικές προοπτικές. Η «ευθεία», επίσημη εκδοχή, έχει ως εξής: Επειτα από πέντε χρόνια αιματηρής ύφεσης, η Ελλάδα βρήκε πάτο, άλλαξε, μηδενίζει το κοντέρ, είναι έτοιμη για νέα αρχή. Το ΔΝΤ περιγράφει μια χώρα όπου το μοναδιαίο κόστος εργασίας στη μεταποίηση υποχώρησε κατά 40% και κατά 10% στις υπηρεσίες. Οι εξαγωγές ανακάμπτουν, η τουριστική βιομηχανία ανθεί, και η οικονομία μετά από μια πενταετή κατάθλιψη αναμένεται να αυξήσει το προϊόν της κατά 0,6% το 2014. Επιπλέον, είναι οικονομία που, αντίθετα με άλλες, δεν έχει πολλές σκοτεινές γωνιές για τους επενδυτές - είναι πια προβλέψιμη: Καθώς βρέθηκε κάτω από σκληρούς προβολείς και ένα διεθνή μεγεθυντικό φακό αναγκάστηκε να βγάλει τα άπλυτά της στη φόρα: ακόμα και αν δεν τα καθάρισε όλα, όλοι γνωρίζουν πόσα πλυντήρια έχει ακόμα να βάλει. Σε μια περίοδο που ένας επενδυτής έχει να επιλέξει μεταξύ μηδενικών αποδόσεων σε ασφαλείς τοποθετήσεις και μεγαλύτερων αποδόσεων με τεράστιο ρίσκο, ο ελληνικός συνδυασμός μοιάζει με εκπτωτικό παράρτημα σε ακριβό εμπορικό κέντρο. Είναι μια χώρα, τέλος, σε ασφαλή νομισματική γειτονιά, με γείτονες που έχουν συμφέρον να τη στηρίξουν από τα χειρότερα - μην τους τη χαλάσει. Η διαρκής παρακολούθηση, το μικρό μέγεθος και η συστημική σημασία της χώρας (όχι για το χρηματοοικονομικό πλέγμα της Ευρωζώνης πια, αλλά για τον δημοκρατικό της ιστό - όπως έδειξε και η χθεσινή συζήτηση στην Ευρωβουλή), τροφοδοτούν την έξαρση αισιοδοξίας των τελευταίων ημερών. Η άλλη ανάγνωση για τη βελτίωση, είναι πιο «τεθλασμένη»: Οταν οι επίσημοι δανειστές έχουν «τεχνικό», εσωτερικό πρόβλημα να καλύψουν ένα χρηματοδοτικό κενό, τότε μπορούν να κάνουν «πάσα» τον δανειολήπτη, αφού τον σουλουπώσουν. Η διαφορά του ΔΝΤ με την Ε.Ε. γύρω από τις πρόσθετες ανάγκες της Ελλάδας, δεν είναι ανάγκη και δεν πρέπει να οδηγήσει σε ανοιχτή κόντρα: Μπορούν να καλυφθούν από την αγορά με λίγο μεγαλύτερο κόστος, αν οι προοπτικές βελτιωθούν. Είναι σαν να πηγαίνεις στο Παρακαταθηκών και Δανείων για επιπλέον δάνειο - κι επειδή ο υπάλληλος λόγω αυστηρών διαδικασιών κωλύεται να στο δώσει, αλλά θέλει να σε διευκολύνει για να μη χάσει κι αυτά που σου έχει ήδη δανείσει, ψάχνει για σένα εναλλακτικές: Παίρνει τηλέφωνα στην αγορά, δίνει συστάσεις, λέει μια καλή κουβέντα για το πόσο πόνεσες, πόσο άλλαξες και πόσο θα φτιάξουν όλα, ώστε να σου εξασφαλίσει τα συμπληρωματικά δανεικά που χρειάζεσαι από άλλη πηγή - έστω και με ένα πρίμιουμ σε σχέση με το χαριστικό επιτόκιο που πληρώνεις. Ανεξαρτήτως ανάγνωσης, η μοίρα του χρήζοντος βοηθείας είναι καλύτερη από την περίοδο της ανυποληψίας, όταν εκλιπαρούσε ή απειλούσε για δανεικά. Η βελτίωση των προοπτικών -για όποιο λόγο, όσο εύθραυστη- είναι από μόνη της «ενεργητικό» για μια οικονομία. Αποτελεί επιχείρημα για τον εισαγωγέα όταν διαπραγματεύεται καλύτερους όρους εξόφλησης στον προμηθευτή του. Δίνει αξιοπιστία στις τράπεζες όταν προσπαθούν να δανειστούν διεθνή κεφάλαια - μήπως και ξεμπλοκάρουν την εσωτερική πίστη. Ενισχύει την αφήγηση ενός επιχειρηματία ή ενός πρωθυπουργού που αναζητεί επενδύσεις. Παρέχει δίχτυ ασφαλείας για τις τιμές ακινήτων ή κρατικών περιουσιακών στοιχείων. Η αλλαγή κλίματος, έχει βελτιώσει την πραγματικότητα σε οικονομίες πολύ μεγαλύτερες και πολύπλοκες από την ελληνική. Ο δανειολήπτης του παραδείγματος μπορεί να πει στον εκπρόσωπο που τον πασάρει στην αγορά - «πώς τολμάς;» και να σηκωθεί να φύγει. Ή να παίξει το παιχνίδι του πραγματισμού με την ελπίδα να βγει από τη δύσκολη θέση. Η Ελλάδα έχει πιαστεί σε ένα δόκανο κι αιμορραγεί εδώ και πέντε χρόνια - αποτέλεσμα δικών της ευθυνών και κανιβαλιστικής διεθνούς συγκυρίας. Τώρα, πάλι από ένα συνδυασμό ιδίου πόνου και ευρύτερων διεθνών υπολογισμών βλέπει το δόκανο να χαλαρώνει. http://www.kathimerini.gr